#ProjektyFelczaka: Analiza rosyjskiej narracji dezinformacyjnej w Polsce i na Węgrzech w latach wyborczych

Prezentujemy rezultaty projektu poświęconego badaniu rosyjskiej dezinformacji w Polsce i na Węgrzech w okresach wyborczych 2025 i 2026. Inicjatywa realizowana przez Center for Independent Journalism (CIJ) pozwoliła na pogłębione porównanie mechanizmów manipulacji informacyjnej w obu krajach oraz wzmocnienie współpracy ekspertów zajmujących się bezpieczeństwem informacyjnym.

Instytut Współpracy Polsko‑Węgierskiej im. Wacława Felczaka z dumą wspiera projekty, które wzmacniają odporność informacyjną społeczeństw Polski i Węgier oraz pogłębiają współpracę ekspertów z obu krajów. Zadanie realizowane przez Center for Independent Journalism — otwiera się w nowej karcie pokazuje, jak wielkim wyzwaniem dla naszego regionu pozostaje rosyjska dezinformacja, szczególnie w okresach wyborczych, gdy realnie wpływa ona na debatę publiczną, zaufanie do instytucji państwowych oraz próbuje podważać solidarność z Ukrainą. Instytut Felczaka bardzo wysoko ceni inicjatywy, które służą ochronie wartości demokratycznych i budowaniu odporności informacyjnej w Polsce i na Węgrzech. Dofinansowanie inicjatywy Centrum Niezależnych Dziennikarzy (CIJ) jest wyrazem naszego zaangażowania w działania, które chronią procesy demokratyczne i wspierają współpracę polsko‑węgierską.

Wartością projektu „Między dwiema elekcjami – rola i znaczenie rosyjskiej dezinformacji w społeczeństwach Polski i Węgier w okresach wyborczych 2025 i 2026” jest nie tylko analiza mechanizmów manipulacji, lecz także porównanie dwóch odmiennych środowisk politycznych, w których te narracje funkcjonują. Połączenie wiedzy badaczy z obu krajów pozwoliło stworzyć rzetelną diagnozę i wskazać kierunki dalszych działań edukacyjnych i eksperckich. O szczegółach projektu opowiada Erik Uszkiewicz.

„Głównym celem naszego projektu było przeanalizowanie miejsca i znaczenia rosyjskiej dezinformacji w węgierskiej i polskiej sferze publicznej w latach wyborczych. W trakcie realizacji projektu, w drugiej połowie 2025 roku, Polska była świeżo po wyborach prezydenckich i poprzedzającej je kampanii, Węgry natomiast przygotowywały się do wyborów parlamentarnych w 2026 roku, które uznawane są za historycznie istotne. Różnice między tymi dwoma krajami Europy Środkowej dotyczyły jednak nie tylko charakteru i stawki wyborów.

W Polsce panuje szeroki konsensus społeczny co do tego, że imperialistyczne działania Rosji stanowią zagrożenie dla całej Europy, podczas gdy poprzedni rząd Węgier działał niczym koń trojański Rosji w Unii Europejskiej. Kolejna istotna różnica polega na tym, że Polska jest jednym z najważniejszych europejskich sojuszników Ukrainy w jej wojnie obronnej oraz jednym z jej największych partnerów w wymiarze gospodarczym, wojskowym, logistycznym i humanitarnym. Tymczasem rząd Orbána – dążąc do utrzymania władzy przed wyborami – uruchomił ostrą kampanię antyukraińską oraz ofensywę dezinformacyjną na niespotykaną dotąd skalę. Nasz projekt był, bez wątpienia, realizowany pośród wydarzeń o ogromnym znaczeniu geopolitycznym.

W takich okolicznościach odbywał się projekt. Ujawniał dezinformację i przeciwdziałał jej, jak również zagranicznym manipulacjom informacyjnym (Foreign Information Manipulation and Interference – FIMI) na Węgrzech i w Polsce, jednocześnie wzmacniając odporność społeczną na zagrożenia dla wartości demokratycznych, procesów wyborczych i stabilności społecznej. Projekt podkreślał również złożoność działań dezinformacyjnych i ich wpływ na codzienne życie ludzi, a także ich strukturalne konsekwencje dla procesów demokratycznych w Europie i poza nią.

Projekt pełnił również funkcję pomostu między polskimi i węgierskimi badaczami, uznanymi ekspertami oraz odbiorcami, pokazując, jak narracje wpływają na lokalne realia, oraz wspierając współpracę na rzecz ochrony wartości demokratycznych i integralności społecznej. Może on także stanowić punkt odniesienia dla przyszłych projektów z zakresu edukacji medialnej, w których podnoszenie świadomości odbiorców jest jednym z kluczowych celów.

W ramach projektu CIJ realizowała następujące działania:

• Warsztat międzynarodowy wysokiego szczebla z udziałem kluczowych polskich i węgierskich ekspertów ds. rosyjskiej dezinformacji i FIMI.
• Publikację, która analizuje i wyjaśnia rolę oraz znaczenie rosyjskiej dezinformacji i FIMI na Węgrzech i w Polsce.
• Kampanię komunikacyjną: wyniki projektu były rozpowszechniane za pośrednictwem różnych kanałów (artykuły, newslettery, wywiady follow‑up, zapytania medialne itp.).

Jedną z najważniejszych lekcji płynących z projektu jest to, że rosyjskie kampanie dezinformacyjne w Polsce i na Węgrzech używają dopasowanych narracji, które wykorzystują istniejące podziały społeczne i wrażliwe punkty, aby osłabić poparcie dla Ukrainy, podkopać zaufanie do UE i NATO oraz promować prorosyjską perspektywę. Skuteczność tych kampanii różni się jednak znacząco między krajami. W Polsce, zdecydowanym sojuszniku Ukrainy, rosyjska dezinformacja koncentruje się głównie na wywoływaniu napięć między narodami polskim i ukraińskim i osłabianiu silnego poparcia społecznego dla Kijowa. Tymczasem na Węgrzech środowisko dla narracji prorosyjskich jest znacznie bardziej sprzyjające ze względu na nieliberalną postawę poprzedniego rządu i jego bliskie relacje z Moskwą. W rezultacie główne rosyjskie narracje dezinformacyjne na Węgrzech często pokrywały się z komunikacją rządu Orbána, tworząc „symbiotyczny” ekosystem informacyjny. Kluczowe narracje koncentrują się przede wszystkim wokół wojny w Ukrainie, Unii Europejskiej oraz Stanów Zjednoczonych.”