Władysław II (Jagiellończyk), król Węgier
2026-03-15
Po śmierci króla Macieja (1490) tron węgierski objął jego dawny rywal, król Czech Władysław, jako Władysław II. W węgierskiej pamięci historycznej funkcjonuje on jako władca słaby, marionetka średniej szlachty, na wszystko przystający, za którego władza centralna uległa rozkładowi, a bezpośrednim następstwem jego rządów miała być katastrofa mohacka. Obraz ten jest jednak wyraźnie przesadzony, a nowo odkryte źródła wręcz go podważają. Władysław jako król Czech od 1471 r. posiadał już dziewiętnaście lat doświadczenia rządowego i wielokrotnie z powodzeniem stawał przeciw Maciejowi także na polu bitwy.
Początki jego władzy nie były łatwe. W latach 1490–1492 musiał zmierzyć się z bratem, Janem Olbrachtem, który również zabiegał o koronę węgierską. W tej walce Władysława wsparł Stefan Zápolya. Z drugiej strony konieczne było porozumienie z Habsburgami: Władysław zrzekł się ziem austriackich zdobytych przez Macieja (Wiedeń i Wiener Neustadt wróciły wcześniej), a w zamian Habsburgowie uznali go królem Węgier.
W odróżnieniu od Macieja Władysław nie był zwolennikiem prowadzenia wojen. Obiecywał pokój, porządek i sprawiedliwość. To prawda, że zrezygnował z podatku wojennego nałożonego przez poprzednika, w praktyce jednak raz lub dwa razy w roku i tak go pobierał. Słynną Czarną Armię rozwiązał, uwalniając skarb państwa od poważnych wydatków. Armia węgierska pozostawała mimo to jedną z najlepszych w Europie, lecz była już zbyt przestarzała, by prowadzić ofensywną wojnę przeciw rosnącej w siłę potędze osmańskiej. Jednocześnie znacznych nakładów wymagało wzmocnienie południowej linii obrony, zaniedbanej przez poprzednika.
Władysław umiejętnie lawirował między najbogatszymi rodami węgierskimi. Jana Korwina jego ojciec uczynił jednym z największych posiadaczy ziemskich z zamiarem zapewnienia mu następstwa tronu, natomiast ród Zápolyów to właśnie Władysław wyniósł do uprzywilejowanej pozycji. Potrafił jednak wykorzystywać ich również przeciw sobie. Sytuację króla utrudniał fakt, że obejmując tron nie dysponował na Węgrzech własnymi dobrami; do połowy dekady zdołał jednak odzyskać kilka królewskich zamków. Od tego czasu nikt nie kwestionował już jego władzy.
W 1512 r. odniósł największy sukces dyplomatyczny, doprowadzając do małżeństwa swego stryja, króla Polski Zygmunta I, z Barbarą, córką palatyna Stefana Zápolyi. Nie tylko związał w ten sposób Zápolyów z Jagiellonami, lecz także osłabił dążenia Habsburgów. W 1506 r. urodził się jego następca, który jako Ludwik II mógł objąć tron po ojcu.
